newsletter zamknij okno >

Dziękujemy za dopisanie się do newsletter'a

Taki adres email jest już dopisany do naszego newsletter'a

Sprawdź naszą ofertę terenów inwestycyjnych >>>

Inwestuj na dolnym śląsku

regulacje prawno-administracyjne

Zgodnie z Ustawą o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 584 z późn. zm.) osoby zagraniczne  z Państw członkowskich Unii Europejskiej i państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak polscy przedsiębiorcy.

Co do zasady, pozostałe osoby zagraniczne mają prawo, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej jedynie w formie spółek:

  • komandytowej
  • komandytowo-akcyjnej
  • z ograniczoną odpowiedzialnością
  • akcyjnej.

Osoby te mają także prawo do przystępowania do wymienionych wyżej spółek oraz obejmowania bądź nabywania ich udziałów lub akcji.
Ponadto przedsiębiorcy zagraniczni mogą prowadzić działalność gospodarczą w formie oddziału, a także tworzyć przedstawicielstwa na terenie Polski.

Osobą zagraniczną w rozumieniu ustawy jest:

  • osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania za granicą, nieposiadająca obywatelstwa polskiego
  • osoba prawna z siedzibą za granicą
  • jednostka organizacyjna, niebędąca osobą prawną, posiadająca zdolność prawną, z siedzibą za granicą.

Przedsiębiorcą zagranicznym w rozumieniu ustawy jest osoba zagraniczna wykonująca działalność gospodarczą za granicą.

1. Formy prowadzenia działalności gospodarczej - wprowadzenie

W Polsce działalność gospodarczą można prowadzić w formach zbliżonych do występujących w innych krajach europejskich. Wśród dostępnych form działalności można wyróżnić:

  • spółki handlowe, dzielące się na:
    • spółki kapitałowe (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz akcyjna)
    • spółki osobowe (spółka jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna)
  • oddział przedsiębiorcy zagranicznego
  • przedstawicielstwo przedsiębiorcy zagranicznego
  • indywidualną działalność gospodarczą (w tym w ramach spółki cywilnej).

Spółdzielnie, stowarzyszenia, fundacje oraz formy transgraniczne, takie jak spółka europejska, czy europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych, które również mogą służyć prowadzeniu działalności gospodarczej w Polsce, pozostają poza zakresem niniejszego opracowania.

2. Wolność podejmowania działalności gospodarczej

W Polsce obowiązuje zasada swobody podejmowania działalności gospodarczej. Oznacza, że każdy - na równych prawach - ma prawo podjąć działalność gospodarczą według swojego wyboru.
Zasada wolności gospodarczej nie ma jednak charakteru absolutnego. Podstawowe znaczenie mają ograniczenia podmiotowe (odnoszące się do tego, kto może podejmować działalność gospodarczą) oraz przedmiotowe (dotyczące warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia danej działalności).

2.1 Ograniczenia podmiotowe

Na takich samych zasadach, jak obywatele polscy (a zatem np. w zakresie wyboru formy prowadzenia działalności), działalność gospodarczą mogą podejmować i wykonywać osoby fizyczne, prawne oraz inne jednostki organizacyjne posiadające zdolność prawną:

  1. z państw członkowskich Unii Europejskiej;
  2. z Norwegii, Islandii oraz Liechtensteinu;
  3. z państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi;
  4. obywatele państw innych niż wymienione powyżej, którzy są członkami rodzin osób wskazanych w pkt. od 1 do 3 powyżej, posiadają zezwolenie na zamieszkanie na podstawie ustawy o cudzoziemcach, są objęci ochroną w Polsce na podstawie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (np. posiadają w Polsce zezwolenie na osiedlenie się, czy pobyt tolerowany, posiadają status uchodźcy) lub posiadają Kartę Polaka.

Powyższe wyliczenie obejmuje podmioty, które w najszerszym zakresie mogą korzystać ze swobody przedsiębiorczości. Inne osoby mogą jedynie prowadzić działalność gospodarczą w formie spółki: (i) komandytowej, (ii) komandytowo-akcyjnej, (iii) z ograniczoną odpowiedzialnością albo (iv) akcyjnej. Umowy międzynarodowe mogą jednak przyznawać osobom spoza katalogu szersze uprawnienia.

2.2 Ograniczenia przedmiotowe

W zakresie ograniczeń przedmiotowych, najważniejsze są te nakładające obowiązek uzyskania przez przedsiębiorcę uprzedniej decyzji administracyjnej, uprawniającej do podjęcia danej działalności.

2.2.1 Koncesje

Koncesje wydawane są w dziedzinach działalności gospodarczej mających szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli albo inny ważny interes publiczny.
Wymóg uzyskania koncesji dotyczy działalności w zakresie:

  • poszukiwania, rozpoznawania złóż węglowodorów oraz kopalin stałych objętych własnością górniczą, wydobywania kopalin ze złóż, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz podziemnego składowania odpadów
  • wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym
  • wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji i obrotu paliwami i energią
  • ochrony osób i mienia
  • rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych, z wyłączeniem programów rozpowszechnianych wyłącznie w systemie teleinformatycznym, które nie są rozprowadzane naziemnie, satelitarnie lub w sieciach kablowych
  • przewozów lotniczych
  • prowadzenia kasyna gry.

Przed wydaniem koncesji organ administracji może sprawdzić, czy przedsiębiorca spełnia warunki wykonywania działalności gospodarczej objętej koncesją oraz czy daje rękojmię prawidłowego wykonywania takiej działalności.
Niekiedy liczba dostępnych koncesji jest ograniczona. W takim przypadku, organ administracji organizuje przetarg. Wygrywają w nim podmioty, które zaoferują najwyższe opłaty za udzielenie koncesji.
Istnieje możliwość uzyskania tzw. promesy, czyli przyrzeczenia wydania koncesji po spełnieniu określonych warunków. Promesa wydawana jest na minimum 6 miesięcy. W okresie jej ważności nie można odmówić udzielenia koncesji, chyba że przedsiębiorca nie spełnił wymaganych warunków lub zmieniły się dane zawarte we wniosku o udzielenie promesy.

2.2.2 Zezwolenia, licencje, zgody

Kolejnym przejawem przedmiotowego ograniczenia wolności gospodarczej jest wymóg uzyskania przez przedsiębiorcę zezwolenia, licencji lub zgody. Różne nazewnictwo nie oznacza jednak, że mamy do czynienia z odmiennymi aktami. Wszystkie te formy decyzji administracyjnej są równorzędne - wywołują ten sam skutek prawny w zakresie możliwości wykonywania działalności gospodarczej. Dla tych wszystkich form będziemy zatem używać w dalszej części zbiorczego pojęcia zezwolenia.
Zezwolenie pozwala na podjęcie i wykonywanie określonego rodzaju działalności gospodarczej w razie spełnienia przez przedsiębiorcę określonych ustawą wymagań.
Poniżej kilka przykładów działalności wymagającej zezwolenia:
•      działalność gospodarcza na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, uprawniająca do korzystania z pomocy publicznej
•     działalność polegająca na prowadzeniu rynku regulowanego (giełdowego oraz pozagiełdowego)
•     działalność funduszu emerytalnego
•     działalność bankowa obciążająca ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym
•     działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków
•     działalność polegająca na wytwarzaniu produktu leczniczego lub na imporcie produktu leczniczego
•     wykonywanie przewozów regularnych i przewozów regularnych specjalnych
•     wykonywanie działalności ubezpieczeniowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
•     wykonywanie działalności pocztowej
•     działalność funduszu inwestycyjnego.
Zezwolenie jest udzielane przedsiębiorcy po uprzednim stwierdzeniu, że spełnia on warunki określone ustawą. Warunki te dotyczą między innymi ochrony życia i zdrowia ludzkiego, bezpieczeństwa i porządku publicznego, tajemnicy państwowej oraz specyfiki działalności gospodarczej objętej zezwoleniem. Szczegółowe uregulowania dotyczące trybu wydawania zezwoleń zawarte zostały w poszczególnych ustawach. Spełnienie przez przedsiębiorcę warunków wykonywania określonej działalności zobowiązuje organ administracji do udzielenia zezwolenia.
3. Najpowszechniejsze formy prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce
Najpopularniejszymi formami prowadzenia działalności są spółki handlowe, w szczególności spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółka jawna. Według Głównego Urzędu Statystycznego na koniec roku 2012 spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowiły ok. 83% wszystkich spółek handlowych, spółki jawne zaś - ok. 10%. Na dalszym miejscu plasuje się spółka akcyjna, komandytowa oraz komandytowo-akcyjna. Najmniej jest spółek partnerskich - stanowią one ok. 0,5% wszystkich spółek handlowych w Polsce. Trzeba jednak odnotować, że w ostatnim czasie największy przyrost dotyczył spółki komandytowej oraz komandytowo-akcyjnej. Powyższe podyktowane jest możliwością dokonania optymalizacji podatkowej w ramach struktury powyższych spółek z powodu opodatkowania przychodów na poziomie wspólników takich spółek, a nie samych spółek. Należy jednak wskazać, iż planowana jest nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, która wprowadzi opodatkowanie spółek komandytowych i spółek komandytowo-akcyjnych podatkiem dochodowym od osób prawnych, co w efekcie zmniejszy atrakcyjność tych form działalności. Według projektu nowelizacji powyższej ustawy, zmiany te miałyby wejść w życie 1 stycznia 2014 r.
Wiele osób fizycznych wybiera formę tzw. indywidualnej działalności gospodarczej. W ramach sektora prywatnego podmioty te stanowią ok. 76% wszystkich przedsiębiorców. Prowadzenie indywidualnej działalności gospodarczej może się odbywać również w ramach spółki cywilnej, czyli zrzeszenia co najmniej dwóch podmiotów dla wspólnego prowadzenia działalności zarobkowej. W przeciwieństwie do spółek handlowych spółka cywilna nie jest odrębnym podmiotem prawa - podmiotami takimi są wyłącznie jej wspólnicy.
Inwestorzy zagraniczni korzystają również z formy oddziału, za którego pomocą mogą w Polsce prowadzić działalność w takim samym zakresie, jak w kraju ich siedziby.
3.1 Spółki handlowe
Spółka handlowa to forma współdziałania w celu zarobkowym co najmniej dwóch osób, za wyjątkiem spółki z o.o. i akcyjnej, które może założyć jeden podmiot, o ile założyciel sam nie jest jednoosobową spółką z o.o.
Spółka powstaje w wyniku zawarcia umowy, w której wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez wniesienie wkładów oraz ewentualnie przez współdziałanie w inny określony sposób.
Funkcjonowanie spółek handlowych regulują:
•    przepisy prawa
•    wspólnicy bądź akcjonariusze w umowie albo statucie spółki
W spółkach osobowych najważniejsze znaczenie mają osoby wspólników, ich kwalifikacje oraz wykonywana praca. Za zobowiązania takiej spółki wspólnicy, co do zasady, odpowiadają całym swoim majątkiem.
W spółkach kapitałowych, nacisk jest położony na dostarczany przez wspólników kapitał, na którym opiera się funkcjonowanie spółki. Wspólnicy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki - ryzykują jedynie wniesionym wkładem, którego mogą nie odzyskać w razie niepowodzenia biznesu.
3.2 Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Poprzez oddział przedsiębiorca zagraniczny może prowadzić w Polsce działalność gospodarczą w takim zakresie, w jakim ją wykonuje w kraju swojej siedziby.
3.3 Przedstawicielstwo
Posiadanie w Polsce przedstawicielstwa umożliwia przedsiębiorcy zagranicznemu wykonywanie działalności jedynie w zakresie swojej reklamy i promocji.

4. Kryteria wyboru danej formy prowadzenia działalności gospodarczej

4.1 Kraj pochodzenia inwestora
Kraj pochodzenia inwestora ma zasadnicze znaczenie dla możliwości prowadzenia w Polsce działalności gospodarczej. Jak szczegółowo wskazano w pkt. 2.1 powyżej, osoby spoza Unii Europejskiej, Norwegii, Islandii, Liechtensteinu oraz państw, z którymi Wspólnota Europejska i jej państwa członkowskie nie zawarły umów w zakresie swobody przedsiębiorczości, jak również osoby niespełniające przesłanek z ustawy o cudzoziemcach, ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub ustawy o Karcie Polaka mają możliwość wyboru prowadzenia działalności ograniczoną do spółek: (i) komandytowej, (ii) komandytowo-akcyjnej, (iii) z ograniczoną odpowiedzialnością oraz (iv) akcyjnej.
4.2 Rodzaj działalności
Zasadniczo, działalność gospodarcza może być prowadzona w dowolnej prawem przewidzianej formie. Niekiedy jednak ustawa nakazuje zastosowanie ściśle określonej formy działalności, jak np. w przypadku banków, firm ubezpieczeniowych oraz powszechnych towarzystw emerytalnych, które mogą działać wyłącznie w formie spółki akcyjnej.
4.3 Skala działalności
Generalną zasadą jest przeznaczenie spółek osobowych (z wyjątkiem spółki komandytowo-akcyjnej) dla działalności gospodarczej mniejszych rozmiarów, zaś spółek kapitałowych oraz spółki komandytowo-akcyjnej - dla znaczniejszych przedsięwzięć gospodarczych. Powyższe wiąże się głównie z rozkładem ryzyka, na którego podjęcie godzą się inwestorzy, koniecznością ich osobistego zaangażowania w prowadzenie spraw spółki oraz możliwościami pozyskiwania kapitału z rynku.
4.4 Odpowiedzialność inwestora za zobowiązania podmiotu, za pomocą którego prowadzi działalność
W spółce jawnej nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki ponoszą wszyscy jej wspólnicy. W spółce komandytowej i komandytowo-akcyjnej zasada ta w pełni odnosi się do komplementariuszy. Dopuszczalna jest optymalizacja zakresu odpowiedzialności poprzez odpowiednie zaprojektowanie struktury spółki komandytowej lub spółki komandytowo-akcyjnej (spółka kapitałowa jako jedyny komplementariusz). Komandytariusz w spółce komandytowej odpowiada do wysokości sumy komandytowej, a akcjonariusz w spółce komandytowo-akcyjnej nie odpowiada za zobowiązania spółki.
Z kolei w spółkach kapitałowych wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Ich ryzyko ogranicza się do wniesionych wkładów w przypadku niepowodzenia działalności.